banner69

23.11.2021, 16:47

Kalbinizi açın!

Kalbinizi açın!

Ne kadar duygu dolu bir söylem, değil mi? Kulağa romantik geliyor.

Bir anlam ifade ediyor mu günümüz dünyasında? Neredeyse taş kalpli olmanın profesyonellik sayıldığı, dışarıdan kafalarımızı sallayıp içeriden türlü türlü bahaneler uydurduğumuz, empati gösterileri yaparken hep “ama”lar sunduğumuz günümüz dünyasında… “Poker yüzlü” olmanın yüceltildiği bir dünyada…

“Kalbinizi açın” diyordu Kenyalı genç aktivist, Glasgow’daki COP26 toplantısında. “Biz burada, bu konferans salonunda rahatça otururken Kenya’da 2 milyon kişi iklimle bağlantılı açlıkla yüzleşiyor. Geçtiğimiz yıl yağmur mevsimi yaşamadık. Bilim insanlarına göre yağmurun bize dönmesi bir 12 ay daha sürebilir. Bu arada nehirlerimiz kuruyor; tarladan ürün toplayamıyoruz; ambarlarımız boş; hayvanlarımız ve insanlarımız ölüyor. Gözlerimle gördüm. Anneleriyle birlikte su bulabilmek için 20 km yürüyüp kurumuş nehre ulaşan üç çocuğun ağladığını gözlerimle gördüm.”

Bu aktivist duygu sömürüsü yapmıyordu. Durumu anlatıyordu. Yaşananlar gezegenin dengesini bozan insanın faaliyetlerinin bir sonucuydu. Erken davranıp sanayileşmesini tamamlayan ve zengin olan ülkelerin sebep oldukları bu kayıp ve hasarları karşılamaları bekleniyordu. İklim finansını sağlamak ve yaklaşan krizi yavaşlatmak için bir dakika daha fazla düşünmeden, tereddüt etmeden hareket etmeleri bekleniyordu. Kalplerini açmaları, durumu anlamaları bekleniyordu. Sadece gelişmiş değil gelişmekte olan ülkelerin de geleceği görmeleri bekleniyordu.

Öyle mi oldu? Kalplerini açtılar mı bu ülkeler günün sonunda? Anladılar mı Tuvalu’dan gelen su içindeki görüntüleri? Anladılar mı Barbados Başbakanı’nın çığlığını? Yoksa anlamış görünüp, alkışlayıp, sonra unuttular mı? Kalplerini gerçekten açmadılar mı yoksa?

Bilim insanları araştırmıştı: Glasgow İklim Paktı ileriye doğru atılmış bir adım olsa da, karbonsuzlaşma çabaları küresel ısınmayı 2C’de sınırlamayı sağlayamayacak.

Glasgow’un sonuçları tüm tarafları memnun etmemişti. Emisyonları azaltmak için daha güçlü taahhütler gerekiyordu. İklim değişikliğine karşı kırılgan olan ülkeler için kayıp ve hasar bütçesiyle ilgili güçlü ve net kararlar alınmamıştı. Masaya konan problem henüz tam olarak çözülmemişti.

Glasgow İklim Paktı

Glasgow İklim Paktı seragazı emisyonlarının 2030 yılına kadar 2010 seviyelerinin yüzde 45 altına düşmesi gerektiğini ifade ediyordu. Mevcut emisyon azaltım sözleriyle bunun sağlanamayacağına, hatta emisyonların 2030’a kadar 2010’a göre yüzde 14 artmış olacağına işaret ediliyordu. 

Ülkeler emisyonları daha hızlı bir şekilde azaltmak gerektiğini, hatta her yıl bir rapor vermeyi kabul ediyordu. İlk defa bir taraflar konferansında kömürden bahsediliyordu. Kömürle enerji teminini azaltmaya başlamak ve fosil yakıtlara verilen sübvansiyonları sonlandırmak alınan kararlar arasındaydı.

Konferanstaki en büyük hayal kırıklıklarından biri son gün yaşandı. “Kömürden çıkış” sözü tam verilecekken, son dakikada Çin’den ve Hindistan’dan müdahaleler geldi. “Kömürden çıkış” değil “kömürü kademeli olarak azaltmak” diyelim dediler. Karar metni yumuşatılmış, sulandırılmıştı.

Glasgow İklim Paktı’nda başka şeyler de vardı. Bazı ülkeler ağaçsızlaşmayla mücadele etme, bazıları metan emisyonlarını azaltma sözü veriyorlardı. Finans sektörü trilyonlarca doları net-sıfır emisyon sözü veren firmalara yatırma kararı almışlardı. Ancak yine de modelleme sonuçları bütün bunların 2C hedefi için yeterli olmayacağını söylüyordu. Son yapılan araştırma (Climate Action Tracker), ülkeler hedeflerini sağlasalar bile, 2100 yılına gelindiğinde sıcaklık artışının 2.4C düzeyinde olacağına işaret ediyordu.

Konferans salonunun dışındaki sivil toplum, fosil yakıt üretiminin bir an önce sonlandırılması ve ekonomilerin sürekli büyüme hastalığından kurtulması gerektiğini vurguluyordu.      

***

Kayıp ve Hasar Bütçesi  

Zengin ülkelerin fosil yakıttan çıkış için düşük ve orta gelirli ülkelere finans desteği vermesi konusu konferansta en çok tartışılan konulardan biriydi. Yüksek gelirli ülkelere karşı önceki sözlerini tutmadıkları için çok büyük bir öfke belirmişti. Bu söz, zengin ülkelerin iklim finansı için 2020 yılına kadar her yıl 100 milyar dolar ödemeleriyle ilgiliydi. Bu söz bir türlü tutulmamıştı.

Glasgow İklim Paktı, “uyum bütçesinin 2025 yılına kadar iki katına çıkarılması” taahhüdünü içeriyordu. Bu 40 milyar dolar demekti. Bu bütçe iklime karşı direnebilmeleri için en düşük gelirli ülkelere verilmeliydi.

Ancak bu pakttan bir “kayıp ve hasar fonu” kararı çıkmamıştı. Bu, iklimden zarar görmüş ülkeleri ayakta tutabilmek için gerekliydi. Sebep olmadığı felaketlerin darbesini yiyen en düşük gelirli kırılgan ülkeler bir darbe daha yemişlerdi. Kalpler henüz açılmamıştı çünkü.

***

Karbon Piyasası

COP26 müzakerecileri uluslararası işbirliği ve karbon piyasaları üzerine de karara varmışlardı. Bu konu 2015 Paris İklim Anlaşması’ndan beri tartışılıyordu. Yeni kurallarla işleyen bir muhasebe sistemiyle emisyon azaltım miktarlarının iki kez sayılmasının önüne geçilmesi planlanıyordu artık. Bir şirket veya bir ülke bir başka ülkedeki emisyon azaltım projelerine yatırım yaparsa, yalnızca Birleşmiş Milletler’e yapılan ilk kayıt dikkate alınacaktı. Ortak bir muhasebe sistemi kurulduğunda, Avrupa, Çin ve ABD’nin bazı eyaletleri gibi farklı ülkelerde işletilmekte olan emisyon ticaret sistemlerinin birbirleriyle bağlantılı hale getirilmesi sağlanmış olacaktı.

COP26’dan önce yapılan bir analiz, küresel bir karbon pazarı kurulabilirse 2030’a kadar yıllık 300 milyar dolarlık bir bütçenin ortaya konabileceğini belirtiyordu. Araştırmaya göre, bu bütçenin iklim için ayrılması durumunda 2030’a kadar planlanan emisyon hedeflerinin sağlanması bile mümkün görünüyordu.

***

Hindistan

Hindistan ve Çin’in kömürden çıkış kararına son dakikada yaptıkları müdahale eleştirildi. Bunun yerine alınan kömürü kademeli olarak azaltma kararı hayal kırıklıkları ve endişe oluşturdu. Konferans başkanı Alok Sharma, “Çin ve Hindistan’ın dünyadaki kırılgan ülkelere yaptıklarını açıklamaları gerekecek” diyordu.

Zirvenin başlangıcında Hindistan Başbakanı 2070’e kadar net-sıfır olacaklarını ve 2030’a kadar enerji karışımlarındaki yenilenebilir enerji oranını yüzde 50’ye çıkaracaklarını söylemişti. Özellikle yenilenebilir enerji hedefi taraflarca beğeniyle karşılanırken, Hindistan’ın bu duruşla tam bir zıtlık içindeki son dakika müdahalesi kömürle ilgili kararı sulandırmıştı.  

Normalde Hindistan’la gergin bir ilişki içinde olan Çin ise final müzakerelerinde komşusuyla güçlü bir ittifak oluşturmuştu. Çin ısrarla ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve yeterliklerden söz ediyordu. Bu şu anlama geliyordu: “Ülkeler iklim değişikliğiyle mücadele etmek için ortak bir sorumluluğa sahip; ancak, ekonomik gelişmelerinin farklı aşamasında oldukları için iklim mücadelesinde farklı kapasitelerinin olduğu unutulmamalı.”

Hindistan, “Gelişmekte olan ülkelerden kömürden çıkış ve fosil yakıt sübvansiyonlarını durdurma kararını nasıl beklersiniz? Bu ülkeler hala yoksullukla mücadele etmeye çalışıyorlar,” diyordu.

Nihai karar anons edildiğinde bazı ülkeler hayal kırıklıklarını ifade ettiler. Küçük ada ülkeleri ise 1.5C’den uzaklaşmanın kendileri için ölüm cezası anlamına geldiğini vurguladılar.

Sivil toplum, sadece kömürden çıkış değil tüm fosil yakıtlardan çıkış kararının alınmasını istiyordu. Kömürden çıkış kararı bile alınamamıştı. Önceki sözler tutulmadığı için zengin ve yoksul ülkeler arasındaki güven sorununun nihai kararın zayıflamasına neden olduğu düşünülüyordu. Çin ve ABD’den sonra dünyadaki üçüncü büyük karbon emisyonu yayıcı durumundaki Hindistan, zengin ülkelere güvenmiyordu.

COP26 toplantısı sona ererken, Hindistan Delhi’de bütün okulların sınırsız kapatılması kararı alınıyordu. Kapatmanın sebebi gittikçe artan hava kirliliğiydi. 21 Kasım’a kadar inşaat faaliyetleri de durdurulmuştu. Şehirdeki on bir adet kömürle çalışan termik santralden yalnızca beşinin çalışmasına izin verildi. Havadaki partikül madde (PM 2,5) seviyeleri ise izin verilenin çok çok üzerindeydi. Araçlardan ve endüstrilerden kaynaklanan emisyonlar, toz ve hava desenleri, Delhi’yi en kirli kent haline getiriyordu.

Vatandaşlarının zehirli hava solumaları bile Hindistan’ın kömürden çıkış kararını almasını sağlayamıyordu.

Gerçeğe Gözlerimizi Kapamak

Ben şuna benzetiyorum. Üzerinize doğru gelen bir araç var. Önünden kaçsanız kurtulacaksınız belki. Ama düşünüyorsunuz: “Yavaş yavaş mı kaçsam? Şimdi değil de 2030’da mı kaçsam? Yoksa 2050’de mi kaçsam? Biraz zenginleşip sonra mı kaçsam? Karnımı doyurup öyle mi kaçsam?”

Biz bunları düşünürken araç bizi ezip geçmiş olacak. Ne yazık!

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 10 Nisan 2025
İmsak 06:47
Güneş 08:18
Öğle 13:10
İkindi 15:31
Akşam 17:52
Yatsı 19:17
6
hafif yağmur
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 28 71
2. Fenerbahçe 28 68
3. Samsunspor 29 51
4. Beşiktaş 28 48
5. Eyüpspor 29 47
6. Başakşehir 28 42
7. Göztepe 28 39
8. Gaziantep FK 28 39
9. Kasımpaşa 29 39
10. Antalyaspor 29 39
11. Trabzonspor 28 36
12. Konyaspor 29 34
13. Rizespor 28 34
14. Bodrum FK 29 33
15. Kayserispor 28 33
16. Sivasspor 29 31
17. Alanyaspor 29 31
18. Hatayspor 28 19
19. A.Demirspor 28 -2
Takımlar O P
1. Kocaelispor 33 66
2. Karagümrük 33 59
3. Gençlerbirliği 33 57
4. Erzurumspor 33 55
5. Bandırmaspor 33 55
6. İstanbulspor 33 52
7. Keçiörengücü 33 48
8. Boluspor 33 48
9. Iğdır FK 33 48
10. Esenler Erokspor 33 48
11. Ahlatçı Çorum FK 33 48
12. Amed Sportif 33 48
13. Ümraniye 33 47
14. Pendikspor 33 45
15. Sakaryaspor 33 42
16. Ankaragücü 33 38
17. Manisa FK 33 38
18. Şanlıurfaspor 33 37
19. Adanaspor 33 27
20. Yeni Malatyaspor 33 -21
Takımlar O P
1. Liverpool 31 73
2. Arsenal 31 62
3. Nottingham Forest 31 57
4. Chelsea 31 53
5. Newcastle 30 53
6. M.City 31 52
7. Aston Villa 31 51
8. Fulham 31 48
9. Brighton 31 47
10. Bournemouth 31 45
11. Crystal Palace 30 43
12. Brentford 31 42
13. M. United 31 38
14. Tottenham 31 37
15. Everton 31 35
16. West Ham United 31 35
17. Wolves 31 32
18. Ipswich Town 31 20
19. Leicester City 31 17
20. Southampton 31 10
Takımlar O P
1. Barcelona 30 67
2. Real Madrid 30 63
3. Atletico Madrid 30 60
4. Athletic Bilbao 30 54
5. Villarreal 29 48
6. Real Betis 30 48
7. Celta Vigo 30 43
8. Real Sociedad 30 41
9. Rayo Vallecano 30 40
10. Mallorca 30 40
11. Getafe 30 39
12. Sevilla 30 36
13. Osasuna 30 35
14. Valencia 30 34
15. Girona 30 34
16. Espanyol 29 32
17. Deportivo Alaves 30 30
18. Leganes 30 28
19. Las Palmas 30 26
20. Real Valladolid 30 16